İçerik Gerçeklik Laboratuvarı

C2PA kontrolü ve görsel metadata analizi ne yapar?

İçerik Gerçeklik Laboratuvarı, yüklediğiniz görselin taşıdığı teknik kaynak ve bağlam sinyallerini birbirinden ayırır. Önce gerçek dosya imzası, çözülebilir görüntü kapsayıcısı, bildirilen MIME türü ve dosya uzantısı incelenir. Ardından SHA-256 parmak izi oluşturulur; varsa C2PA / Content Credentials manifesti, EXIF, IPTC, XMP ve ICC katmanları okunur. Kamera ya da üretici alanı, çekim tarihi, GPS alanı ve yapılandırılmış yazılım veya AI kaynak türü beyanlarının bulunup bulunmadığı özetlenir.

Bu kontroller “fotoğraf gerçek mi?” sorusuna tek başına evet ya da hayır cevabı vermez. C2PA 2.4 teknik standardı, standardın kaynak bilgilerinin iyi veya kötü olduğuna dair değer yargısı üretmemesi; yalnız beyanların dosyayla ilişkili, doğru biçimlenmiş ve kurcalanmamış olup olmadığını doğrulaması gerektiğini açıklar. Sonuç bu nedenle bir güven olasılığı değil, incelenebilen kanıt alanlarının durum raporudur.

C2PA ve Content Credentials nedir?

C2PA, dijital bir varlığın oluşturulması ve düzenlenmesi sırasında kaydedilen beyanları kriptografik bir claim içinde imzalar. Manifest; imzalayanı, kullanılan aracı, zaman bilgisini, düzenleme eylemlerini, başka varlıklardan gelen ingredient kayıtlarını ve içeriğe bağlanan hash tabanlı assertion'ları taşıyabilir. Content Credentials ise bu kaynak geçmişinin kullanıcıya anlaşılır biçimde sunulması için kullanılan yaygın addır.

Kriptografik imza, manifestin imzalandıktan sonra değiştirilip değiştirilmediğini ve imzalayan sertifika bilgisini sınar. Manifestteki içerik bağı assertion'ları ise kaydın incelenen dosyanın byte'larına bağlanıp bağlanmadığını ayrı olarak denetler. Buna rağmen imzalı kayıtta yer alan açıklama yanlış olabilir, kamera saati hatalı ayarlanmış olabilir veya gerçek bir çekim yanıltıcı bağlamda paylaşılmış olabilir. C2PA'nın açıklayıcı belgesi ve zarar modellemesi de teknik kaynağın içerikte anlatılan olayın doğruluğuyla aynı şey olmadığını vurgular.

C2PA sonuç durumları nasıl okunur?

• Kayıt bulunamadı: Dosyada bu araç tarafından okunabilen gömülü bir C2PA manifesti yoktur. Bu, görselin sahte olduğu anlamına gelmez.
• Uzak manifest referansı bulundu: Dosya dışarıdaki bir manifest adresini işaret eder. Laboratuvar bu adresi güvenlik nedeniyle otomatik olarak çağırmaz; uzak içerik doğrulanmış sayılmaz.
• Geçersiz veya okunamadı: Manifest verisi ayrıştırılamamış ya da doğrulama hatası üretmiştir. Bozuk aktarım, uyumsuz uygulama veya sonradan değişiklik olası nedenler arasındadır.
• Teknik olarak okunabilir: Manifest yapısı okunmuştur fakat imza, içerik bağı veya güven zinciri hakkında tam doğrulama sonucu oluşmamıştır.
• Geçerli: Manifestin biçim ve kriptografik imza kontrolleri doğrulanmıştır. Dosyayla bağın doğrulanıp doğrulanmadığı için ayrı İçerik bağı satırına bakın. İmzalayan güven listesinde yer almayabilir; “geçerli fakat güvenilmeyen” ayrıntısı ayrıca gösterilir.
• Güvenilir imzalayan: Geçerli manifestin imzalayan sertifikası sunucuda yapılandırılmış C2PA güven listesine bağlanmıştır. Dosya bağı ayrı gösterilir. Çevrim içi sertifika iptal sorgusu yapılmadığından sonuç bu sınırla yorumlanmalıdır.

“Trusted” etiketi, imzalayan sertifikanın güven zincirini anlatır; fotoğrafçının iddiasını, haberdeki olayı veya görüntünün etik kullanımını onaylamaz. C2PA SSS, manifestlerin aktarım ve düzenleme sırasında kaldırılabileceğini de açıklar.

İçerik bağı, SHA-256 ve dosya türü aynı kontrol değildir

C2PA içerik bağı, imzalı manifestteki hash assertion'ının incelenen varlıkla eşleşip eşleşmediğini denetler. Eşleşmeme, manifestin başka byte'lara ait olabileceğini veya dosyanın sonradan değiştiğini düşündürür. SHA-256 parmak izi ise yalnız yüklediğiniz mevcut byte dizisini tanımlar; güvenilir bir önceki değer olmadan özgünlük kanıtı değildir. Dosya türü kontrolleri de JPEG, PNG, WebP veya AVIF imzasının, bildirilen MIME türünün ve uzantının birbiriyle uyumunu inceler. Uzantı ya da MIME bilgisi yoksa kontrol “eşleşti” sayılmaz, değerlendirilemedi olarak kalır.

Bu ayrım önemlidir: Adı “fotoğraf.jpg” olan bir dosya gerçekte PNG olabilir; okunabilir bir PNG olması da dosyanın kaynağını doğrulamaz. Laboratuvar bu nedenle “dosya bütünlüğü” gibi kapsamı aşan bir hüküm yerine dosya yapısı ve tür kontrollerini raporlar.

EXIF, IPTC ve XMP hangi bilgileri taşır?

Exif 3.0, kamera ve çekim tekniğiyle ilişkili alanları tanımlar; cihaz, yön, tarih ve konum bunlara örnektir. IPTC Photo Metadata Standardı, üretici, açıklama, haklar, yayıncılık bağlamı ve yapılandırılmış kaynak türü alanlarına odaklanır. XMP ise farklı metadata şemalarının dosya içinde RDF/XML tabanlı biçimde taşınmasını sağlar. ICC profili de renk yorumlama bilgisi sunar.

Bu laboratuvar hassas veya uzun ham değerleri dökmez. GPS koordinatını göstermek yerine yalnız GPS alanının varlığını; üretici, tarih, hak ve yazılım katmanlarında ise seçili alanların bulunup bulunmadığını raporlar. Yapılandırılmış Software veya CreatorTool alanlarında bilinen bir yazılım adı varsa özetleyebilir. Açıklama ve yorum içindeki “Photoshop”, “Midjourney” ya da “AI-generated” gibi serbest metinler yazılım veya AI beyanı sayılmaz.

Geleneksel metadata yararlı bağlamdır fakat imzalı kaynak kanıtı değildir. Alanlar basit araçlarla değiştirilebilir, yanlış girilebilir veya gizlilik amacıyla silinebilir. Sonucu dosyanın kaynağı, yayın zinciri ve C2PA kaydıyla birlikte değerlendirin.

AI kullanım beyanı neden AI dedektörü değildir?

C2PA ve IPTC, içeriğin tamamen üretken bir algoritmayla oluşturulduğunu veya üretken AI içeren bir bileşim olduğunu yapılandırılmış Digital Source Type değerleriyle beyan edebilir. Laboratuvar bu türü, ancak dosyadaki tanımlı metadata alanından veya dosyayla bağı doğrulanmış C2PA assertion'ından geliyorsa raporlar. İmzalı beyan ile imzasız metadata iddiası aynı güven düzeyinde gösterilmez.

Beyan bulunmaması, AI kullanılmadığını kanıtlamaz. Üretim aracı işaret eklememiş, metadata kaldırılmış ya da görüntü ekran görüntüsüne dönüştürülmüş olabilir. Beyan bulunması da otomatik olarak “tamamı AI” anlamına gelmez; örneğin trainedAlgorithmicMedia tam üretim sinyali verirken compositeWithTrainedAlgorithmicMedia bir bileşim veya kısmi AI katkısını anlatabilir. Araç görüntü piksellerinden model tahmini yapmaz, yüz tanımaz ve kesin deepfake kararı vermez.

Metadata sosyal medya ve ekran görüntüsünde neden kaybolur?

Mesajlaşma ve sosyal medya platformları görseli sıkıştırabilir, yeniden boyutlandırabilir veya yeni bir dosya olarak kodlayabilir. Bu işlem EXIF, IPTC, XMP ve bazen C2PA manifestini kaldırabilir. Ekran görüntüsü de özgün varlığın metadata zincirini kopyalamak yerine ekranın yeni bir kaydını üretir. Sonuçta “kayıt yok” raporu, orijinal dosyada hiç kayıt olmadığı anlamına gelmeyebilir.

Mümkünse paylaşım kopyası yerine kameradan, üretim aracından veya ilk yayıncıdan gelen özgün dosyayı inceleyin. Bir platformda görülen görsel kritikse kaynak kişiden orijinal dosyayı ve nasıl aktarıldığını istemek, metadata yokluğunu tahminle doldurmaktan daha sağlıklıdır.

Gizlilik ve teknik sınırlar

Seçtiğiniz dosya analiz için HTTPS üzerinden Hesap Dahi sunucusuna gönderilir. Uygulamanın analiz bileşeni JPEG/JPG, PNG, WebP ve AVIF dosyalarını en fazla 25 MB olmak üzere RAM içinde işler; ham dosyayı dosya sistemine veya veritabanına kalıcı olarak kaydetmez. Ham metadata, GPS koordinatı, dosya adı ve SHA-256 ürün telemetrisine eklenmez. Sayfayı sonuç bağlantısıyla yenileyebilmeniz için dosya adı ve SHA-256 çıkarılmış küçültülmüş bir sonuç özeti yalnız aynı tarayıcı sekmesinin sessionStorage alanında en fazla 30 dakika tutulabilir.

Sunucu, uzak C2PA manifestlerini otomatik indirmez ve çevrim içi OCSP sertifika iptal sorgusu yapmaz. Bu seçimler sunucu tarafı istek ve veri ifşası riskini sınırlar; buna karşılık başka bir doğrulayıcı uzak manifesti indiriyor veya farklı güven listesi kullanıyorsa sonuçlar farklı olabilir. Kritik incelemelerde raporun tarihini, yöntem sürümünü ve kullanılan doğrulama politikasını not edin.

Gazetecilik, hukuk ve güvenlik kararlarında izlenecek yol

Teknik raporu tek karar kaynağı yapmayın. Mümkünse özgün dosyayı ve teslim zincirini koruyun; dosyanın SHA-256 değerini zaman damgalı bir kayıtla saklayın. Kaynakla iletişim kurun, ilk yayın tarihini araştırın, tersine görsel arama yapın ve görüntüdeki yer, hava, gölge veya olay ayrıntılarını bağımsız kaynaklarla karşılaştırın. Hukuki uyuşmazlık, kamu güvenliği veya itibar riski varsa adli bilişim uzmanından yardım alın.

Daha ayrıntılı geleneksel metadata için EXIF Okuyucu, dosya imzası ve MIME karşılaştırması için Dosya MIME Türü Kontrolü aracını kullanabilirsiniz. İçeriğin nasıl üretildiği ve güncellendiği hakkında Editoryal İlkeler sayfasına bakabilirsiniz.

Yöntem, kaynaklar ve güncellenme tarihi

Bu sayfanın yorumlama çerçevesi C2PA 2.4, güncel Exif, IPTC ve XMP kaynakları ile hazırlanmıştır. Teknik analiz yöntemi Hesap Dahi İçerik Gerçeklik Motoru 1.1.0 sürümüdür; son teknik güncelleme 22 Temmuz 2026 tarihinde yapılmıştır. Avrupa Komisyonunun 20 Temmuz 2026 tarihli AI Act Madde 50 şeffaflık rehberi, yükümlülüklerin 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanacağını açıklar. Bu laboratuvar hukuki değerlendirme yapmaz; rapor uyumluluk sertifikası değildir.