Gelir Vergisi Hesaplama

Gelir vergisi hesaplamasında matrah ne anlama gelir?

Formdaki “vergi matrahı”, vergi tarifesinin uygulanacağı tutardır. Bu alan her zaman brüt hasılat, maaş veya banka hesabına giren para anlamına gelmez. Gelir türüne göre kanunen indirilebilen giderler, sigorta primleri, istisnalar ve diğer düzeltmeler sonrasında matrah oluşabilir. Araç bu kalemleri tek tek sormaz; girdiğiniz sayının doğru vergi matrahı olduğunu varsayar.

Sonuçtaki “vergi sonrası net gelir” de yalnız girilen matrahtan hesaplanan gelir vergisinin çıkarılmasıdır. SGK, işsizlik primi, damga vergisi, stopaj mahsubu, geçici vergi, kesinti, gider veya başka vergiler bu değere dahil değildir. Maaşın bankaya yatacak netini arıyorsanız Brütten Nete Maaş Hesaplama ya da Maaş Hesaplama aracını kullanın.

Kademeli vergi tarifesi nasıl uygulanır?

Gelirin tamamı ulaşılan en yüksek oranla çarpılmaz. Matrahın ilk bölümü ilk dilim oranıyla, sonraki bölümleri kendi oranlarıyla vergilenir. “Marjinal oran”, matrahın son lirasının denk geldiği en yüksek dilim oranıdır. “Efektif oran” ise toplam verginin toplam matraha oranıdır; bu nedenle marjinal orandan genellikle daha düşüktür.

Örneğin 2026’da 500.000 TL matrah için ilk 190.000 TL’nin %15’i 28.500 TL, sonraki 210.000 TL’nin %20’si 42.000 TL, kalan 100.000 TL’nin %27’si 27.000 TL’dir. Toplam vergi 97.500 TL, efektif oran %19,5 olur. %27 yalnız son 100.000 TL’lik bölüme uygulanır.

2026 gelir vergisi dilimleri nelerdir?

GİB’in 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğiyle belirlenen 2026 tarifesinde hem ücret hem ücret dışı gelir için 190.000 TL’ye kadar %15 ve 400.000 TL’ye kadar sonraki bölümde %20 uygulanır. Sonraki sınır gelir türüne göre ayrılır:

• Ücret dışı gelirde 400.000 TL’den 1.000.000 TL’ye kadar %27, 1.000.000 TL’den 5.300.000 TL’ye kadar %35, bunun üzerindeki bölümde %40 uygulanır.
• Ücret gelirinde %27’lik bölüm 1.500.000 TL’ye kadar devam eder; 1.500.000 TL’den 5.300.000 TL’ye kadar %35, aşan bölümde %40 uygulanır.

Bu ayrım yüksek matrahta sonucu değiştirir. Örneğin istisnasız 1.200.000 TL matrahta araç ücret dışı gelir için 302.500 TL, ücret geliri için 286.500 TL vergi hesaplar. Çünkü ücret dışı gelir 1.000.000 TL’den sonra %35 dilimine geçerken ücret geliri 1.500.000 TL’ye kadar %27 diliminde kalır.

Ücret ve ücret dışı gelir seçimi nasıl yapılmalı?

İşverene bağlı çalışma karşılığı elde edilen ve vergi tarifesinde ücret olarak değerlendirilen matrah için “ücret geliri” seçilir. Ticari, zirai veya serbest meslek kazancı, kira, menkul sermaye iradı ve diğer unsurların matrahı aynı şekilde ücret sayılmaz. Bir beyannamede birden fazla gelir unsuru bulunması, ücret tarifesindeki özel eşiğin nasıl uygulanacağını daha karmaşık hâle getirebilir; araç gelirleri birleştirme ve mahsup kurallarını çözmez.

Ücret gelirleri yıl içinde işveren tarafından kümülatif matrah üzerinden tevkifata tabi tutulabilir. Birden fazla işveren, işveren değişikliği, tevkifatsız ücret veya yıllık beyan sınırı varsa yalnız bu hesaplayıcının sonucuna bakarak beyan yükümlülüğü kararı vermeyin. GİB’in güncel ücret geliri rehberini ve Hazır Beyan yönlendirmesini kontrol edin.

Asgari ücret istisnası seçeneği neden yaklaşık bir senaryodur?

Araçta ücret geliri seçildiğinde isteğe bağlı bir “asgari ücret istisnası” kutusu görünür. Bu seçenek, hesaplayıcının mevcut matematik modelinde seçilen yılın aylık brüt asgari ücretini 12 ile çarpar, bu yıllık brüt tutarı girilen matrahtan düşer ve kalan matraha tarifeyi uygular. 2026 için kullanılan brüt tutar 33.030 × 12 = 396.360 TL’dir. Bu, farklı senaryoları hızlı karşılaştırmaya yarayan sadeleştirilmiş bir varsayımdır.

Resmî ücret bordrosundaki asgari ücret gelir vergisi istisnası bu şekilde “yıllık brüt asgari ücreti matrahtan topluca düşme” yöntemi değildir. GİB açıklamasına göre aylık brüt asgari ücretten çalışan SGK ve işsizlik payları çıkarıldıktan sonra kalan matraha isabet eden vergi, ilgili ayın hesaplanan vergisinden ve istisna sınırından fazla olmamak üzere düşülür. Ücret ve ücret sayılan ödemeler kümülatif izlenir; damga vergisi istisnası da ayrı hesaplanır.

Bu nedenle kesin bordro, stopaj veya yıllık ücret istisnası hesabında bu kutuyu tek başına esas almayın. Aylık kümülatif matrahı ve ayrı istisna serisini kullanan Brütten Nete Maaş Hesaplama aracı standart bordro ön kontrolü için daha uygundur. Ücret dışı gelir seçiminde bu kutu uygulanmaz.

2024 ve 2025 hesabı yapılabilir mi?

Evet. Dönem listesinden 2024, 2025 veya 2026 seçilebilir ve araç kodunda o yıl için tanımlı tarife eşikleri uygulanır. 2025 tarifesinde ilk eşik 158.000 TL, ikinci eşik 330.000 TL; %27 diliminin üst sınırı ücrette 1.200.000 TL, ücret dışında 800.000 TL’dir. 2024’te ilk iki eşik 110.000 TL ve 230.000 TL; %27 üst sınırı ücrette 870.000 TL, ücret dışında 580.000 TL’dir.

Hesaplayıcı bu üç yıl dışına geçmiş veya gelecek dönem projeksiyonu yapmaz. Verginin hangi yıl tarifesine tabi olduğu sadece ödeme veya formu doldurma tarihiyle belirlenmeyebilir; gelirin elde edilme dönemi ve özel hüküm önemlidir.

Dilim kırılımı nasıl okunur?

Sonuç tablosunda her satır, ilgili oranla vergilenen matrah parçasını gösterir. Üst dilime geçmek önceki bölümün oranını geriye dönük değiştirmez. “En yüksek oran”, yalnız son aktif dilimi; “efektif oran”, toplam vergi yükünün matraha oranını anlatır. Bu iki kavramı birbirinin yerine kullanmak, zam veya ek gelirin net etkisini yanlış yorumlamaya yol açabilir.

Bir ek gelirin yaklaşık marjinal etkisini görmek için mevcut toplam matrahla bir hesap, ek gelir dahil matrahla ikinci hesap yapıp vergi sonuçları arasındaki farkı karşılaştırabilirsiniz. Ancak gider, istisna, stopaj ve beyanname mahsupları değişiyorsa fark yalnız tarife etkisini gösterir.

Araç hangi durumları kapsamıyor?

Hesaplayıcı gelirin safi tutarını belirlemez; kira gider yöntemi, serbest meslek giderleri, bağış ve sigorta indirimleri, engellilik indirimi, geçmiş yıl zararı, stopaj ve geçici vergi mahsubu, yurt dışı vergi kredisi, beyan sınırları, birden fazla gelir unsurunun birleşmesi, damga vergisi ve vergi cezalarını kapsamaz. Çıkan tutar tahakkuk edecek veya ödenecek kesin vergi olmayabilir.

Gelir tutarının enflasyon karşısındaki değer değişimini görmek için Enflasyon Hesaplama, brüt-net ücret ilişkisi için Netten Brüte Maaş Hesaplama aracından yararlanabilirsiniz. Beyanname vermeden, bordro düzeltmeden veya mali karar almadan önce güncel kanun, tebliğ, GİB rehberi ve uzman değerlendirmesini esas alın.

Resmî kaynaklar

• GİB — 2026 Gelir Vergisi Tarifesi
• GİB — Ücret Geliri, Beyan ve Asgari Ücret İstisnası
• GİB — 2026 Ücret Geliri Rehberi
• GİB — Gelir Vergisi Kanunu ve Güncel Tarife Notları
• ÇSGB — 2026 Brüt ve Net Asgari Ücret

Son resmî kaynak kontrolü: 29 Temmuz 2026. Araç yaklaşık tarife hesabı sunar; resmî beyanname, tahakkuk, bordro veya kişiye özel mali görüş değildir.